Wat zie je binnen in de Descalzas Reales?

De trap: het moment waarop het bezoek kantelt
Je komt binnen via een onopvallende deur aan de Plaza de las Descalzas. De hal is kale baksteen, smal, zakelijk. Dan opent de gids de tweede deur, je beklimt de grote trap, en het hele plafond is bedekt met fresco’s. Schilder Antonio Rizi beeldde in het gewelf de verheerlijking van de heilige Clara uit – wolken, licht, engelen, de heilige die opstijgt. Op dat moment verandert het bezoek van ‘dit is een klooster waar echt geleefd wordt’ in ‘dit is een paleis’. Die architectonische zet is bewust. De gevel blijft sober, zodat het gebouw zichzelf niet aanprijst. De trap binnen is de onthulling. Iedere bezoeker blijft staan. Iedere gids laat je even omhoogkijken voordat de groep weer verder wordt gedreven.
De wandtapijten van Rubens: het allerkostbaarste stuk
In een zaal naast de bovenste kloostergang hangen de wandtapijten van de Triomf van de Eucharistie, geweven in zijde, wol en zilverdraad naar ontwerpen (kartons) van Peter Paul Rubens. Ze werden besteld door infante Isabel Clara Eugenia. Deze reeks is een van de kostbaarste textielcollecties van Spanje. De gids loodst je er snel langs – ze zijn oud, kwetsbaar en lichtgevoelig, dus ze hangen niet lang aan de muur. Maar als je weet dat je goed moet kijken, zie je de details: het zilverdraad vangt het licht, de gezichten zijn heel persoonlijk, de compositie is wild. Zo zag koninklijk mecenaat eruit op zijn zelfverzekerdst.
Het relicario: zilver, heiligheid en bijgeloof
Het relicario is een zaal vol relikwiehouders – kleine voorwerpen met stukjes van heiligen of stukjes stof die heiligen zouden hebben aangeraakt. Koninginnen zoals Isabel de Valois en María de Austria schonken ze aan het klooster. Veel ervan zijn gemaakt door Vlaamse zilversmeden. Ze zijn klein, verfijnd en voor moderne ogen heel vreemd. Een relikwiehouder kan een zilveren doosje zijn zo groot als een hand, met een kristallen venstertje waardoor je een minuscuul stukje stof ziet, en met gebeden in de achterkant gegraveerd. In het relicario staan honderden van zulke voorwerpen. De gids jaagt je erdoorheen. De zaal is klein, de relikwiehouders staan dicht op elkaar en er komen andere groepen aan. Maar dit is de zaal waar de Europese koninklijke vroomheid tastbaar en concreet wordt. Lees meer over wat er nog meer te zien is in de buurt als je de bredere geschiedenis van Vlaamse kunst in Spanje wilt kennen.
De schilderijen: Titiaan, Brueghel, Giordano
De Descalzas bezit schilderijen van Titiaan (Venetiaans, zestiende eeuw), Pieter Brueghel de Jonge (Vlaams), Bernardino Luini (Italiaans), Juan Sánchez Coello (Spaanse hofschilder) en Luca Giordano (Napolitaans, zeventiende eeuw). De gids wijst er een paar aan; andere mis je als je niet oplet. Dit is het Prado niet – het klooster heeft misschien een paar dozijn schilderijen, geen duizenden – maar de kwaliteit is hoog. Ben je kunsthistoricus, dan wil je hier een uur doorbrengen. Ben je een gewone bezoeker, dan ben je er veertig minuten en heb je het gevoel dat je iets echts hebt gezien.
De Capilla del Milagro en de kapellen rond de bovenste kloostergang
De Capilla del Milagro (de Kapel van het Wonder) is beschilderd met fresco’s. Rond de bovenste kloostergang ligt een reeks kleinere kapellen, elk geschonken door een andere adellijke familie. De gids neemt je er op volgorde langs. Elke kapel heeft een ander altaar, andere schilderingen, een andere beschermheilige. De meeste bezoekers worden op dit punt van de rondleiding moe en letten niet meer op. De gids weet dat en gaat sneller. Maar als je je vooraf in die families hebt verdiept, of als het je boeit hoe zestiende-eeuwse Spaanse vroomheid er in een klooster uitzag, dan zit hier dat verhaal.
Neem je leesbril mee als je er een gebruikt. De relikwiehouders zijn klein, de schilderijen zitten vol fijne details en de zalen zijn verlicht zoals in een klooster waar mensen wonen (genoeg om in te leven, niet fel genoeg voor een museum). De zaklamp van je telefoon helpt.
Waar je snel langsloopt
Er zijn delen van het bezoek waar de gids je doorheen haast: de kloostergang zelf is gesloten voor bezoekers, dus die zie je alleen door de ramen. De eigen kapel van de zusters is niet open. Veel doorgangen zijn afgezet. Het klooster is geen museum; het is een slotklooster waar echt een gemeenschap van clarissen woont. De delen die je ziet, zijn altijd al half openbaar geweest – de koninklijke vertrekken, de trap, de zalen waar koninklijke gasten verbleven. De rest van het klooster is van hen, en dat krijg je niet te zien.
Veelgestelde vragen
Welke kunstwerken mag je in de Descalzas Reales niet missen?
Het trappenhuisfresco van Antonio Rizi, de wandtapijten van Rubens met de Triomf van de Eucharistie, het relicario (de relikwieënzaal) vol Vlaams zilverwerk, en schilderijen van Titiaan, Brueghel en Luca Giordano. Maar de gids haast zich overal doorheen, dus een Engelstalige rondleiding (vanaf € 39) of wat voorkennis helpt.
Zijn er werken van beroemde schilders?
Ja. Titiaan, Brueghel, Giordano en Sánchez Coello (de Spaanse hofschilder). Maar dit is het Prado niet – er hangen in het hele klooster misschien een paar dozijn schilderijen, geen duizenden. De kwaliteit is hoog, de hoeveelheid klein.
Hoeveel tijd ben je binnen kwijt?
De rondleiding duurt 60–90 minuten, en dat is het hele bezoek. Het is geen plek waar je urenlang rondzwerft. De meeste bezoekers zijn in ongeveer een uur klaar.